Luchtontvochtiger: welke kies je en wanneer heb je er een nodig?

Een luchtontvochtiger is een apparaat dat vocht uit de lucht haalt en het opvangt in een reservoir of afvoert via een slang. Je hebt er een nodig als de luchtvochtigheid in een ruimte langere tijd te hoog blijft, ook nadat je de oorzaak hebt aangepakt. Welke luchtontvochtiger je kiest, hangt vooral af van de temperatuur in die ruimte: in een verwarmde woonkamer werkt een ander type beter dan in een koude garage of kelder.

In dit artikel lees je wanneer een luchtontvochtiger zinvol is, welke soorten er zijn, hoe je de juiste capaciteit bepaalt en hoe je het apparaat onderhoudt. Prijzen van losse modellen noemen we bewust niet: die wisselen snel en zeggen weinig zonder de juiste vergelijking.

Wanneer heb je een luchtontvochtiger nodig?

Een gezonde luchtvochtigheid in huis ligt ongeveer tussen 40 en 60 procent. Coolblue noemt dat ook als ideale bandbreedte en zegt dat de lucht waarschijnlijk te vochtig is als de meter boven de 60 procent uitkomt. De Consumentenbond legt de lat iets hoger: een luchtontvochtiger helpt vooral als de luchtvochtigheid structureel boven de 65 procent zit, en dan pas nadat je de oorzaken hebt aangepakt.

Dat laatste is het belangrijkste punt van dit hele artikel. Een ontvochtiger bestrijdt een gevolg. Komt het vocht door een lekkage, optrekkend vocht of een kapotte afvoer, dan blijf je met het apparaat dweilen met de kraan open. Begin dus altijd bij de bron. In ons artikel over luchtvochtigheid in huis lees je hoe je meet, welke waarden normaal zijn en hoe je met ventileren al veel oplost.

Situaties waarin een ontvochtiger wel echt helpt

De Consumentenbond noemt een aantal situaties waarin een luchtontvochtiger een goede aanvulling is:

• je droogt de was binnen;
• je hebt een slecht verwarmde ruimte;
• je kunt een ruimte niet goed ventileren, bijvoorbeeld een kelder of berging zonder raam;
• je wilt spullen beschermen die slecht tegen vocht kunnen, zoals boeken of muziekinstrumenten;
• je hebt tijdelijk extra vocht in huis na waterschade of een verbouwing.

Signalen dat de lucht te vochtig is

Heb je geen hygrometer, dan geeft je huis zelf ook hints. Denk aan een muffe geur, zwarte puntjes in de hoeken van de badkamer of beslagen ramen die ’s ochtends nat zijn. Zie je vooral condens op de ramen aan de binnenkant, lees dan eerst wat daar de oorzaak van is. Vaak is beter ventileren al genoeg en hoef je niets te kopen. Wil je het zeker weten, dan is een simpele hygrometer een kleine investering die je veel giswerk bespaart.

Welke soorten luchtontvochtigers zijn er?

Er zijn drie hoofdtypen. Ze verschillen in hoe ze werken, bij welke temperatuur ze goed presteren en hoeveel stroom ze vragen.

Condensatie- of compressorontvochtiger

Dit is het type dat je het vaakst in winkels ziet. Het werkt volgens de Consumentenbond net als een koelkast: de lucht stroomt langs een koud element, het vocht condenseert en druppelt in een tank of loopt weg via een slang. Een compressorontvochtiger werkt het best bij temperaturen boven de 15 graden. Daarmee is hij geschikt voor de woonkamer, slaapkamer of badkamer. In een koude kelder of garage presteert hij minder goed.

Adsorptieontvochtiger

Een adsorptieontvochtiger gebruikt een rotor met silicagel die het vocht uit de lucht haalt. Die rotor wordt steeds opnieuw gedroogd met warme lucht. Dit type doet het goed in koude of onverwarmde ruimtes, zoals een garage, schuur, boot of koude kelder. Het nadeel: volgens de Consumentenbond verbruikt een adsorptiemodel meer stroom dan een condensatiemodel. Coolblue raadt in zijn onderhoudsadvies aan om een adsorptieontvochtiger te gebruiken in ruimtes die kouder zijn dan 16 graden en een condensatiemodel in warmere ruimtes.

Peltier-ontvochtiger

Peltier-apparaatjes zijn klein, licht en stil, maar hun capaciteit is beperkt. De Consumentenbond vindt ze alleen geschikt voor kleine ruimtes, zoals een kast of caravan. Voor een vochtige slaapkamer of kelder zijn ze te licht.

En een vochtvreter?

Een vochtvreter is geen elektrisch apparaat, maar een bakje met calciumchloride dat vocht uit de lucht trekt. Het vocht loopt als vloeistof in een opvangbak. GAMMA noemt vochtvreters vooral handig voor kleine, vochtige ruimtes zoals een kelder, schuur, zolder of berging. In ruimtes waar vaak mensen komen en deuren en ramen opengaan, raakt de vulling snel verzadigd. Voor een kast of een afgesloten bergruimte is een vochtvreter dus prima, voor een woonkamer niet.

Welke luchtontvochtiger kies je? Zo bepaal je de juiste capaciteit

Bij het kiezen van een luchtontvochtiger kijk je eerst naar de ruimte waar hij komt te staan. Twee vragen zijn genoeg om het type te bepalen:

1. Is het er meestal warmer dan 15 graden? Kies dan een condensatiemodel. Is het er vaak kouder, kies dan voor adsorptie. Coolblue geeft voor kelders precies deze vuistregel.
2. Hoe groot is de ruimte? Elke ontvochtiger heeft een maximaal volume dat hij aankan. Gebruik je hem in een grotere ruimte, dan ontvochtigt hij die volgens Coolblue niet goed.

Het volume reken je uit door lengte, breedte en hoogte met elkaar te vermenigvuldigen. Coolblue rekent voor nieuwbouwwoningen met een standaard plafondhoogte van 2,6 meter. Een slaapkamer van 4 bij 3,5 meter heeft dan een volume van ongeveer 36 kubieke meter. In een garage, kelder of chalet kan de hoogte flink afwijken, dus meet daar even na.

Let op met de capaciteit in liters per dag

Fabrikanten geven de capaciteit meestal op in liters per dag. Dat getal klinkt helder, maar de Consumentenbond waarschuwt dat het gemeten wordt onder extreme omstandigheden, meestal 30 graden en 80 procent luchtvochtigheid. In een gewone Nederlandse woonkamer in de winter haalt het apparaat dat dus niet. Gebruik de literwaarde daarom vooral om modellen onderling te vergelijken en kijk daarnaast naar het opgegeven ruimtevolume.

Waar let je op bij het kopen?

Als het type en de capaciteit kloppen, maken de details het verschil in het dagelijks gebruik.

Waterafvoer: tank, slang of pomp

Een waterreservoir is handig als je de ontvochtiger af en toe gebruikt of vaak verplaatst. Gebruik je hem lang op dezelfde plek, zoals in de kelder of de bijkeuken, dan is een afvoerslang beter. Het water loopt dan vanzelf weg en het apparaat valt niet stil omdat de tank vol is. Sommige modellen hebben een ingebouwde condenspomp, waardoor je de slang ook naar een hoger gelegen afvoer kunt leiden, zoals een gootsteen.

Geluid

Elke luchtontvochtiger maakt geluid. Je hoort een ventilator en bij condensatiemodellen ook de compressor, vergelijkbaar met een kleine airco. Zet je hem in de slaapkamer, kies dan een stil model en zet hem ’s nachts op de laagste stand. Veel apparaten hebben daarvoor een slaapstand met een tragere ventilator en een gedimd display.

Ventilatorstanden en automatische stand

De meeste modellen hebben één of twee ventilatorstanden, duurdere soms drie. Op een lage stand is het apparaat stiller en zuiniger, maar ontvochtigt het langzamer. Een hoge stand is handig direct na het douchen. Sommige apparaten meten zelf de luchtvochtigheid en kiezen automatisch de juiste stand. Dat is prettig, want dan draait hij niet harder of langer dan nodig.

Wasdroogfunctie en andere extra’s

Droog je de was binnen, kijk dan naar een speciaal wasdroogprogramma. Daarbij blijft het apparaat draaien, ook als de ingestelde luchtvochtigheid al bereikt is. Bij de Consumentenbond hadden 7 van de 8 geteste modellen zo’n programma. Andere handige extra’s zijn een timer en een kinderslot, zodat kleine handen de instellingen niet veranderen.

Wil je modellen naast elkaar leggen, dan kun je het actuele aanbod bekijken bij luchtontvochtigers bij Coolblue of bij luchtontvochtigers bij bol. Filter dan eerst op type en ruimtevolume en pas daarna op prijs. Heb je nog geen meter in huis, zoek dan ook even naar een hygrometer, zodat je kunt zien of het apparaat echt resultaat oplevert.

Zo gebruik je een luchtontvochtiger slim

Een ontvochtiger werkt het best in een afgesloten ruimte. Doe de deur dicht, anders probeer je het hele huis droog te krijgen met een apparaat dat voor één kamer bedoeld is. Zet hem niet tegen de muur of achter de bank, maar met wat ruimte rondom, zodat de lucht vrij in en uit kan stromen.

Stel de gewenste luchtvochtigheid in op een waarde binnen de gezonde bandbreedte. Lager is niet beter: te droge lucht geeft weer andere klachten, zoals droge ogen en een kriebelkeel. Blijf daarnaast gewoon ventileren. Een luchtontvochtiger vervangt geen frisse lucht, hij haalt alleen vocht weg.

Gebruik je de ontvochtiger in de badkamer, zet hem dan aan direct na het douchen en laat hem een tijdje doordraaien. Combineer dat met de afzuiging of een open raam. In ons stuk over schimmel in de badkamer voorkomen vind je meer gewoontes die helpen.

Onderhoud van je luchtontvochtiger

Een slecht onderhouden ontvochtiger gaat stinken en werkt minder goed. Coolblue geeft deze richtlijnen:

• Leeg het waterreservoir minimaal één keer per week, of eerder als hij vol is.
• Maak het reservoir minimaal één keer per twee weken schoon met warm water en een mild afwasmiddel. Ruikt het, gebruik dan water met citroensap of schoonmaakazijn.
• Maak een wasbaar filter ongeveer één keer per twee maanden schoon, en vaker in een stoffige ruimte. Laat het goed drogen voor je het terugplaatst.
• Vervang een HEPA- of koolstoffilter ongeveer één keer per zes maanden.

Het opgevangen water is niet geschikt om te drinken of mee te koken. Gooi het gewoon weg in de gootsteen of het toilet.

Veelgestelde vragen

Bij welke luchtvochtigheid heb je een luchtontvochtiger nodig?

Als de luchtvochtigheid in een ruimte langere tijd boven de 60 tot 65 procent blijft, ook nadat je beter bent gaan ventileren en de bron van het vocht hebt aangepakt. Een korte piek na het douchen of koken is normaal.

Werkt een luchtontvochtiger in een koude ruimte?

Een compressorontvochtiger werkt het best boven de 15 graden. Voor een onverwarmde garage, schuur of koude kelder kies je beter een adsorptieontvochtiger, die ook bij lagere temperaturen goed presteert.

Kan ik de was drogen met een luchtontvochtiger?

Ja. Kies dan een model met een wasdroogprogramma. Dat blijft draaien tot je het uitzet, ook als de ingestelde luchtvochtigheid al bereikt is. Zet het rek met de deur dicht in een kleine ruimte.

Is een vochtvreter genoeg?

Voor een kast, berging of kleine kelder vaak wel. In een woonkamer of slaapkamer, waar deuren en ramen opengaan, raakt de vulling snel verzadigd en is een elektrische luchtontvochtiger effectiever.

Bronnen

• Consumentenbond: luchtontvochtiger kopen
• Coolblue: hoe kies je een luchtontvochtiger?
• Coolblue: hoe onderhoud je een luchtontvochtiger?
• GAMMA: vochtvreter in huis